*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی >  ویژه‌نامه‌ها > رسالت جهانی 


خبر, رسالت جهانی شماره خبر: ٣٥٩٠٢٤ ٠٠:٠٩ - 1393/12/11    علی امیرخانی _ مدیر اداره مطالعات بین‌الملل ارسال به دوست نسخه چاپي


علی امیرخانی _ مدیر اداره مطالعات بین‌الملل

اهمیت و جایگاه آموزش و فراگیری زبان در حوزه‌های علمیه


آموزش و فراگیری زبان‌های زنده دنیا با هدف تبلیغ و ترویج آموزه‌های دین، دارای نقش و اهمیت راهبردی می‌باشد و امروزه ضرورت سخن گفتن به زبان قوم، یک حقیقت انکارناپذیر است.

آموزش و فراگیری زبانهای زنده دنیا با هدف تبلیغ و ترویج آموزههای دین، دارای نقش و اهمیت راهبردی میباشد و امروزه ضرورت سخن گفتن به زبان قوم، یک حقیقت انکارناپذیر است.

نقش راهبردی آموزش و فراگیری زبان ملل مختلف، از سویی در بهرهگیری از آخرین دستاوردهای فکری بشر و از دیگر سو در ارائه معارف اسلامی و ظرفیتهای حوزههای علمیه به مجامع علمی دنیا بهویژه در عرصه فرهنگ و دین، بسیار مهم و تأثیرگذار است؛ بهگونهای که در دنیای امروز، ناتوانی در ارائه معارف به مردم دنیا و مجامع علمی به زبان مخاطب، به نوعی بهمنزله بهره نبردن از علم و دانش است.

زبان مادری، وطنی و محلی، جزو وجود و هویت هر قومی به حساب میآید و شنیدن حقایق با زبان مادری، دل‌نشین‌تر و پذیرفتنیتر است. مخاطب وقتی ببیند کسی با زبان او حقایقی را بازگو میکند، بهطور طبیعی بهتر و آسان‌تر آن‌را میفهمد و میپذیرد؛ افزون بر این، زبان نقش محوری و اصلی در انتقال مطالب دارد؛ همانگونه که اصطلاحات علمی هر فنی، ریختن مطالب در قالب واژگان و عبارات رایج هر زبانی، انتقال مطالب را راحتتر، قابل فهم و هضم میکند.

نکته دیگر آنکه، زبان هر قومی ظرافتها و ظرفیت‌های ویژهای دارد که انتقالپذیر به مخاطبان غیر آن زبان نیست؛ برای مثال، زبان عربی، اگر به فارسی ترجمه شود، عین آنچه که از آن لفظ و واژه، عرب میفهمد، غیرعرب نمی‌تواند آنرا درک کند. (تفسیر آسان/12/105)

ابزار نیرومند زبان، از آغاز ظهور اسلام تاکنون مورد توجه بوده است. مهم‌ترین و نخستین منبعی که اهمیت آموزش و فراگیری زبان را به انسانها یادآوری میکند، قرآن کریم است.

مجموعهای از آیات است که از آنها بهصورت مستقل یا به ضمیمه روایات، ضرورت یا حُسن فراگیری زبان خارجی با هدف تبلیغ دین و ترویج مکتب و فرهنگ اهل‌بیت استفاده میشود؛ مثلاً خداوند متعال با تأکید بر سخن گفتن با مخاطبان به زبان آن قوم، میفرماید: «و ما أرسلنا من رسول إلا بلسان قومه لیبین لهم فیضلالله من یشاء و یهدی من یشاء و هوالعزیز الحکیم» (ابراهیم/4)؛

و ما هیچ پیامبری را جز به زبان قومش نفرستادیم تا [حقایق را] برای آنان بیان کند. پس خدا هر که را بخواهد بی‌راه می‌گذارد و هر که را بخواهد هدایت می‌کند و اوست ارجمند حکیم.

از آیه یاد شده، برداشت میشود که زبان، نقش ممتازی در ابلاغ رسالت پیامبران الهی و ترویج و ابلاغ آموزههای دینی به مردم دارد و خداوند متعال بر اهمیت و جایگاه این ابزار مؤثر تأکید میفرماید.

 پیامبران و اولیای الهی، بهویژه پیامبراکرم و ائمه هدی هم بهصورتهای گوناگون نقش زبان را بهعنوان ابزاری مؤثر برای پیشبرد اهداف دینی خاطرنشان کردهاند.

امام صادق از پدر بزرگوارشان نقل فرمودهاند که آنحضرت فرمودند: «هر کس، با زبان، ما را در مقابل دشمنان کمک و یاری نماید، روز توقفش برای پاسخگویی (رستاخیز) در برابر (عدل) خدا، خدای مهربان، زبان او را برای احتجاج و دفاع ازخود باز و گویا خواهد ساخت.» (بحارالانوار/2/135)

عالمان و مبلغان دین اسلام نیز که رهروان قرآن و عترت و وارثان انبیا و اولیای الهی هستند، همواره در طول تاریخ با فراگیری زبانهای ملل مختلف، معارف اصیل دین مبین اسلام را به سرزمینهای دور و نزدیک به ارمغان برده و زمینههای هدایت آن مردمان را فراهم نموده و آثار گرانقدری را از خود بر جای گذاشتهاند.

 امام خمینی و مقام معظم رهبری هم در بیانات خویش به این مهم اشاره نموده و امر زبانآموزی را یکی از وظایف مهم حوزههای علمیه و عالمان دینی دانسته و انجام رسالتهای بینالمللی حوزههای علمیه و آگاهی مخاطبان بینالمللی از آموزههای اصیل و ناب مکتب اهلبیت را در گرو آموزش زبانهای خارجی و آشنایی با فرهنگ ملل میدانند. امام خمینی همواره بر تبلیغ و ترویج آموزههای ناب اسلام تأکید داشتند و نگاه ایشان همواره بینالمللی و جهانی بود و بر ملزومات تبلیغ و ترویج احکام اسلامی، بهویژه فراگیری زبان، تأکید مینمودند. چنانکه میگفتند: «اگر ما همه زبانها را برای تبلیغ اسلام بدانیم، عبادتی بزرگ است. ما با زبان اینجا که نمی‌توانیم برای مردم آمریکا و سایر کشورها مسائل اسلام را بگوییم. امروز اسلام در اکثر کشورها مطرح است. امیدوارم که شما بتوانید اسلام را برای مردم جهان عرضه کنید» (صحیفه نور/18/72، سخنرانی در جمع اعضای شورای عالی تبلیغات اسلامی، 2 شهریور 1362)

حضرت آیةالله خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز بر اهمیت و نقش زبان در انتقال و ترویج آموزههای اصیل اسلام توسط مبلغان و عالمان دینی به مخاطبان بینالمللی سفارش داشتهاند و تأکید میکنند: «طلاب باید زبانهای زنده دنیا را هم بدانند و دانستن حداقل یک زبان زنده از زبانهای موجود دنیا، جزو چیزهایی است که برای طلاب علوم دینی لازم و ابزار حتمی کار است. این هم بایستی در حوزه رواج پیدا کند. خوشبختانه طلاب غالباً جوان هستند و قدرت فراگیری زبان در آنها زیاد است؛ این کار باید ان‌شاءالله در حوزه‌ها رواج پیدا کند». (بیانات در درس خارج فقه، 28/6/1378)

بنابراین، با توجه به اهمیت ترویج و تبلیغ دین و ضرورت حضور حوزویان در عرصههای جهانی، موضوع آموزش و فراگیری زبان باید در متن و برنامههای آموزشی و پژوهشی حوزهها نهادینه شود؛ زیرا بدون دانستن زبان مخاطب، مبلغ و عالم بهطور کامل موفق نخواهد بود.

افزون بر این، بخش مهمی از داد و ستد علمی و تبلیغ در عرصه دین و فرهنگ، ارائه فکر، شبههافکنیها و دینسازیها و پرسش و پاسخها و امثال آنها از طریق شبکه‌های اجتماعی و جهانی و به زبانهای زنده دنیا در چرخش و گردش است؛ بنابراین، مبلغان و علما در صورت تسلط و تکلم به زبانهای زنده دنیا، میتوانند به شیوههای مختلف در فضاهای حقیقی و مجازی، به راحتی دین و معارف اصیل اسلامی را تبلیغ و ترویج کنند.

اکنون اگر به نظام آموزشی مراکز رقیب مانند: دانشگاه الازهر مصر، رابطه العالم عربستان، سازمان دیانت ترکیه، دانشگاه الزیتونیه تونس و حتی مراکز غیراسلامی مانند مراکز دینی وابسته به واتیکان و... بهویژه در مورد برنامههایشان جهت یادگیری زبانهای ملل و شناخت فرهنگ مخاطبان جهان، نگاهی داشته باشیم و با فارغالتحصیلان این مراکز مواجه شویم، درمییابیم که تمام فارغالتحصیلان آنها حداقل به دو یا سه زبان دنیا مسلط بوده و بهراحتی با مخاطبان بینالمللی تکلم میکنند و آموزههای دینی و فرهنگی مورد نظر خود را با لسان اقوام و ملل، به آنها ارائه میکنند؛ این در حالی است که فارغالتحصیلان حوزههای علمیه خصوصاً در ایران، نهتنها از چنین ابزارهایی محروم هستند، بلکه اکثر عالمان دینی از تکلم روان به زبان عربی نیز که مرجع و اولویت در آموزشهای ما میباشد، بازماندهاند و این حقیقت تلخ را میتوان در مواجهه عالمان دینی حوزههای علمیه ایران با سایر عالمان دینی کشورهای دیگر، به شکل ملموسی نظاره کرد.

بیشک، حوزههای علمیه و مدیران عالی آن، باید موانع زبانآموزی را از سر راه طلاب و مبلغان بردارند و بستر مناسبی را برای آموزش و تجهیز طلاب و عالمان دینی به زبانهای زنده دنیا و آشنایی با فرهنگ ملل فراهم سازند.

برخی از موانع عبارتاند از:

الف) بلاتکلیفی و سرگردانی طلابی که زبان را یاد گرفتهاند؛ زیرا مراکز و مؤسسات مسئول، برنامه منظمی برای استفاده از زباندانان حوزوی در داخل و خارج از کشور ندارند.

ب) آگاهی اندک مبلغان و عالمان دینی از اوضاع دینی و فرهنگی مخاطبان بینالمللی بهویژه عدم اطلاع از فرصتهای موجود برای تبلیغ و ترویج دین در فضاهای حقیقی و مجازی.

ج) حجم سنگین دروس آموزشی مقاطع و سطوح مختلف حوزههای علمیه؛ بهگونهای که برنامههای روزانه درسی در حوزههای علمیه به شیوهای تنظیم شده، که جایی برای آموزش زبان و یا آشنایی طلاب با فرهنگ ملل نمانده است. تاکنون در نظام آموزش حوزههای علمیه به مسئله آموزش زبان بهعنوان یک امر حاشیهای و غیرضرور نگاه شده است.

د) تعدد شیوههای آموزش زبان و غیرتخصصی بودن آنها و عدم اعطای مدرک رسمی از طرف مراکز حوزوی به زبانآموزان. و...

امید میرود با توجه به جهانی و جامع بودن رسالت پیامبر مکرم اسلام و تحقق وعده الهی مبنی بر استقرار حکومت جهانی حضرت ولیعصر در جهان؛ حوزههای علمیه بهویژه مراکز و مؤسسات آموزشی و متولیان امر آموزش حوزههای علمیه؛ با بازنگری در شیوههای آموزشی و آسیبشناسی و شناسایی نقاط ضعف و قوت و ارائه راهبردها و راهکارهای شایسته در ساختار نظام آموزشی، طلاب توانمند و عالم را به ابزارهای روز دنیا بهویژه زبان و آشنایی با فرهنگ ملل تجهیز نمایند.


خروج




شنبه ١٦ آذر ١٣٩٨
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام