• کلمه «مثل» عربی است و کلمه فارسی آن «متل» است.

• ضرب‌المثل یک ترکیب عربی است به معنای مثل زدن.

• در همه زبان‌های دنیا ضرب‌المثل فراوان است.

• در زبان فارسی نیز ده‌ها هزار ضرب‌المثل وجود دارد.

مثل‌ چه فایده‌ای دارد؟

• دانشمندان برای شناخت روحیات و اخلاق گذشتگان، از مثل‌ها استفاده می‌کنند.

• مثل‌ها گفتن و نوشتن را آسان می‌کنند، چون این جمله‌ها کوتاه و زیبا هستند و بر دل می‌نشینند و گفت‌وگوی دراز را کوتاه می‌کنند و اگر در جای خود استفاده شوند، اثر سخن بیشتر می‌گردد.

از کتاب قصه‌های تازه از کتاب‌های کهن

خیاط هم در کوزه افتاد

در روزگار قدیم خیاطی بود که دکانش سر راه گورستان قرار داشت. وقتی کسی می‌مرد و او را به گورستان می‌بردند از جلوی دکان خیاط می‌گذشتند. خیاط با خودش فکر کرد که هر ماه تعداد مردگان را بشمارد و چون سواد نداشت کوزه‌ای به دیوار آویزان کرد و یک مشت سنگ ریزه پهلوی آن گذاشت.

پس هر وقت جنازه‌ای را به گورستان می‌بردند یک سنگ داخل کوزه می‌انداخت و آخر ماه کوزه را خالی می‌کرد و سنگ‌ها را می‌شمرد. کم‌کم بقیه دوستانش این موضوع را فهمیدند و هر وقت خیاط را می‌دیدند از او می‌پرسیدند چه خبر؟ خیاط هم، مثلاً می‌گفت: امروز سه نفر توی کوزه افتادند.

روزها گذشت؛ تا این‌که خیاط مرد. یک روز مردی که از فوت خیاط اطلاعی نداشت به دکان او رفت و مغازه را بسته یافت. از همسایه پرسید: خیاط کجاست؟

همسایه به او گفت: ‌خیاط هم در کوزه افتاد!

از آن‌وقت این حرف ضرب‌المثل شده و وقتی کسی به بلایی دچار می‌شود که بیش از آن خودش را از آن مصون می‌دید، می‌گویند: «خیاط در کوزه افتاد».